Carrefour davası: Erişilebilirlik konusunda bize gerçekten ne öğretiyor?

4 Haziran 2026'da Caen Adli Mahkemesi tarihi bir karar verdi: Carrefour'u çevrimiçi market hizmetinin erişilemezliğinden sorumlu buldu.

Ancak şirketin hatasında durmak indirgemeci olurdu. Asıl nokta başka: Bu karar, Avrupa Erişilebilirlik Yasası'nın artık her zamankinden daha somut olduğunu gösteriyor; sadece bir düzenleyici yükümlülük değil, aynı zamanda insanları, hakları ve itibarı doğrudan etkileyen gerçek bir ihtiyaca verilen bir yanıt.

Carrefour davası

Her şey 2025 yılında, Fransız dernekleri ApiDV ve Droit Pluriel'in perakende sektöründe çevrimiçi market hizmetlerinde yaygın sorunlar olduğunu bildirmesiyle başladı.

Carrefour örneğinde, görme engelli ve az gören kullanıcılar tarafından yapılan testler somut engelleri ortaya çıkardı:

• Ekran okuyucularla düzgün şekilde gezinememe

• Görseller ve düğmeler için alternatif metin eksikliği

• Yetersiz renk kontrastı

• Ürünleri, fiyatları ve teslimat seçeneklerini bulmakta zorluk

• bağımsız olarak satın alma işlemini tamamlayamama

Bu, küçük teknik kusurlarla ilgili değildi, çok daha önemli bir sorundu: hizmet pratikte herkes tarafından kullanılamazdı.

Mahkeme bu durumu kabul ederek şu kararı verdi:

• 6 ay içinde uyumluluk

• Gecikme durumunda günlük 500 € ceza uygulanacaktır.

• Derneklere toplu zarar nedeniyle 10.000 € tazminat ödenmesi

Ancak en önemli husus bir diğeri: hakim, yalnızca standartlara biçimsel uyumu değil, gerçek kullanıcı deneyimini değerlendirdi.

Dijitalin ardında insanlar var.

Bu olay bize temel bir şeyi hatırlatıyor: Bir hizmete erişilemediğinde, koddan değil, insanlardan bahsediyoruz.

Görme engelli veya az gören birçok kişi için çevrimiçi market alışverişi bir kolaylık değil, bağımsız yaşamak için vazgeçilmez bir araçtır.

Bu hizmet çalışmadığında:

• bağımsızlık kaybedildi

• zaman boşa harcanıyor

• insanlar yardım istemek zorunda kalıyorlar

• Seçme özgürlüğü kısıtlanmıştır.

Dava sırasında ortaya çıkan metafor bunu mükemmel bir şekilde açıklıyor:
Erişilemeyen bir web sitesi, tekerlekli sandalye kullanan biri için merdiven gibidir.

EAA: Düzenlemeden Operasyonel Gerçekliğe

28 Haziran 2025'ten itibaren e-ticaret ve uygulamalar da dahil olmak üzere dijital hizmetlere erişilebilirlik yasal bir zorunluluk haline geldi.

Bazı şirketler bu değişimi bir fırsat olarak görürken, diğerleri bunu uzak, karmaşık veya ertelenebilir bir durum olarak algıladı.

Ancak bugün mesaj açık: erişilebilirlik bir hak ve somut bir gerekliliktir.
EAA bunu açıkça belirtir ve uygulanmasını sağlar.

Tüm piyasaya bir sinyal

Carrefour davası son bir dönüm noktası değil, bir sinyaldir.

Şu anlama gelen bir sinyal:

• Avrupa düzenlemeleri pratikte uygulanmaktadır.

• Erişilebilirlik, gerçek kullanıcı deneyimine göre değerlendirilmektedir.

• Şirketlerden yalnızca teknik olarak değil, kültürel olarak da yanıt vermeleri bekleniyor.

Ve her şeyden önemlisi, her arayüzün ardında bir sorumluluk vardır.

Çünkü günümüzde dijital tasarım, her zamankinden daha çok şu basit soruyu yanıtlamayı gerektiriyor: Gerçekten herkes tarafından kullanılabilir mi?